مرحوم دولابی در جواب جمله «التماس دعا» يا «قبول باشد» سريعاً مي گفتند: آيا خودت خودت و عملت را قبول داري؟

دولابی آیه ای از قرآن را بسیار تبلیغ می کند: اقرأ کتابک کفی بنفسک الیوم علیک حسیباً (اسراء/14). یعنی ای انسان کتابت را بخوان  امروز خودت برای حسابرسی کافی هستی.  او این آیه را نشان بزرگی انسان می داند و می گوید بزرگ آفریده و بزرگ آفریده!  ( یعنی خدای بزرگ آفریده و این خدا یک بزرگ را آفریده). دولابی این آیه را با سه روایت هم معنی می داند. 1. حاسبوا قبل ان تحاسبوا 2. وزنوا قبل ان توزنوا 3. موتوا قبل ان تموتوا.  این روایات را در معانی دیگری هم تفسیر کرده اند. اما در اینجا چهار جمله در اثبات یک اصل به کار رفته است: فردیت به معنی خودکفایی! این یعنی آزادی از دیگران. نباید بگذاریم دیگران ما را بمیرانند و وزن کنند و به حسابمان برسند بلکه باید خودمان باشیم یعنی آنچه خدا آفریده و مقرر کرده است. بنده دیگری نباش چون خدا تو را آزاد آفریده است (نامه 31 نهج البلاغه).

خدا در ادامه آیه می گوید هرکس هدایت یابد برای خدش است و هرکس گمراه شود بر خودش است و کسی بار دیگری را به دوش نمی کشد. شبیه این جملات اخیر هم در قرآن بسیار آمده و باید همه را در یک افق فهم کرد و آن اثبات فردیت انسان ( و به قول امیرالمؤمنین علیه السلام در نامه 31 نهج البلاغه، تفرّد) است. دخالت کردن در کار دیگران (جز در مواردی که خدا اذن یا دستور داده) خدایی کردن است! و زیر بار دیگران رفتن هم شرک ورزیدن.

دولابی معتقد است که این بزرگی ویژه مسلمانان و نتیجه درخواست پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است ، آنجا که از خدا خواست که طوری به حساب امتم برس که نزد امم دیگر شرمنده نشوند و خدا گفت طوری حساب می کنم که خودت هم ملتفت نشوی!

خود بودن سخت است چون انسان حریص و کنجکاو است. دولابی می گوید هرکس فقط به کتاب خودش نگاه کند جهاد اکبر انجام داده است.

نوار صحبتها نزد نویسنده موجود است