تفكر توحيدي

مناجات شعبانیه و دیگر دعاها (ابوحمزه،کمیل و....) بر اين مضمون هستند که امل از عمل مهمتر است. کسي كه به عمل خود مي نگرد (چه خوب و چه بد) متکبريا مستکبر(کسي که تمايلش به رويگرداني از دعاست:مؤمن/60) است اما کسي که به امل و اميد و آرزويي که به کسي که تسليمش شده دارد، مي نگرد اهل نياز است.

کسي که تسليم نيست به عمل خود تکيه دارد پس بايد خواهان اجراي عدالت باشد اما کسي که به جاي اعتماد به خود به فضل او چشم دوخته مي گويد: من را بر عفوت سوار کن نه بر عدلت (خطبه 227). اين دو کلمه ومشابه آنها(مثل مغفرت وفضل درمقابل عمل يا گناه) بسيار تکرار شده اند.

باامید و دعاست که انسان به مقام فنا می رسد. عبارات زيبايي که در مناجات شعبانيه آمده است همگي از «کمال انقطاع به سوي خدا» مي گويند: «اگر من اهل اين نيستم که رحمتم کني تو اهل اين هستي که به من جود کني... جودت از اميدم و عفوت از عملم،افضل است...اگر مرا به جرمم بگيري تو را به عفوت مي گيرم. اگر در وقت طاعتت عملم کوچک است در وقت اميدت املم بزرگ است...»!

دعا سلاح مؤمن است و بلکه تنها سلاح او!(به کتاب دعا در اصول کافي مراجعه شود)!  اگر لطف یار نبود سعي وزياد عمل کردن،خون دل خوردني بيشتر نبود.

دولت آن است که بي خون دل آيد به کنار   / ورنه با سعي و عمل باغ جنان اين همه نيست 

در نگاه توحيدي «نيازنيم شبي دفع صد بلا کند»و با يک شب قدر يکسال بيمه مي شود و «صد ملک به نيم نظر مي توان خريد».مسلم به اسم اعظم معتقد است که درهاي بسته و تنگي هاو سختي ها را مي گشايدو اموات را برمي انگيزدومشکلات را بر طرف مي کند.(دعاي سمات)

قومي به جد و جهد نهادند وصال دوست  / قومي دگر حواله به تقدير مي کنند