نزاع سید وشیخ
فعلا همین را می توانم بگویم که که اتفاقی شبیه به این یعنی بحث آرام و فکری در قالب مکاتبه ای میان دو مخالف (البته عار ف و فیلسوف) رخ داده است و همین شروع خوبی برای طلب علم به دور از طوفان مجادلات است.
نزاع سيّد و شيخ که در کتاب خواندنی «توحید علمی و عینی» توسط علامه حسینی طهرانی تقریر و تبیین شده است در راستای تقریر محل نزاع بسیار کمک کار است.
اين كتاب مجموعاً 14 نامه است كه درباره تشريح توحيد عرفاء و توحيد فلاسفه، بين سيد احمد كربلائي و شيخ محمدحسين اصفهاني(كمپاني) ردوبدل شده است. علامه طباطبائي 7 نامه اول و شاگرد ايشان مرحوم علامه طهراني دنباله به اين مكاتبات حاشیه زده اند.
سيّد ميگويد: وجود داراي تشخّص و وحدت است و ذات حقّ،ازلي و ابدي و نامتناهي است،تعيّن بر نميدارد . و جميع عوالم نيست و نابودند در وجود وي،و وجودشان غير اعتباري و مجازي و انتسابي بيش نيست .
شيخ ميگويد: وجود داراي تشخّص و وحدت نيست . وجود داراي تشكيك در مراتب است . موجودات فناء محض ندارند . تعيّن و محدوديّت اشياء تنافي با هستي مطلق حقّ تعالي ندارد . و بالاخره همه موجودات داراي اصالتند؛
علامه حسینی می گوید: علّت تأبّي شيخ از تسليم شدن بر وحدت ذات اقدس او،و معيّت او با موجودات،و سيطره و احاطه وجودي او بر همه عالم و جميع اشياء،و انمحاء و اندكاك همگي ذاتاً و صفةً و فعلاً در ذات او؛فقط و فقط خود را موجود در قبال حقّ دانستن است،كه مرحوم سيّد از آن تعبير به جَبَلانيّت نموده است . و ديگر استلزام احاطه وجودي حقّ،بر معايب و مضارّ و مفاسد و قبائح،كه مرحوم شيخ از آن تعبير به لزوم مفاسد شنيعه كرده بود .
ایشان به نقل از علاّمه طباطبائي گفته اند: در مكاتبات و مباحثاتي كه در قضيّۀ تشكيك در وجود و وحدت وجود،در ميان دو عالم بزرگوار آقاي حاج سيّد أحمد كربلائي طهراني و آقاي حاج شيخ محمّد حسين كمپاني اصفهاني رضوان الله عليهما صورت گرفت،و بالاخره مرحوم حاج شيخ قانع به مطالب عرفانيّۀ توحيديّۀ آقا حاج سيّد أحمد نشدند؛بعد از رحلت مرحوم آقا سيّد أحمد،يكي از شاگردان مرحوم قاضي به نام «آقا سيّد حسن كشميري» كه از همدورگان آية الله آقاي حاج شيخ عليمحمّد بروجردي و آقا سيّد حسن مسقطي و آن رديف از تلامذۀ مرحوم قاضي بود،بناي بحث و مكالمه را با مرحوم حاج شيخ باز كرد،و آنقدر بحث را بر اساس استدلال و برهان مرحوم حاج سيّد أحمد تعقيب كرد كه حاج شيخ را ملزم به قبول نمود (الله شناسی، ج2، ص 282)
فایل اینترنتی کتاب توحید علمی و عینی و نیز مجموعه سه جلدی الله شناسی را می توانید از پایگاه کتب علامه حسینی طهرانی تهیه کنید.
سلام!